1884



110 jier lyn                                                                                       
publisearre yn de Buurtsboade fan jannewaris 1994

100 Jier lyn wie der yn de Friso gjin nijs oer it Heidenskip.
Omdat de Buertsboade 10 jier bestien hat, yn dit jubileumnûmer
it nijs út de Friso fan jannewaris en febrewaris 1884:

út de Friso fan nijjiersdei (tiisdei) 1 jannewaris 1884:

- Ten opzichte van het veebedrijf schijnt in
Friesland, echter in den Zuidwesthoek, een
beter tijdperk aan te breken. Heerschte se-
dert een vier à vijftal jaren eene bepaalde ma-
laise op dit gebied, de gevolgen daarvan ble-
ven niet uit. De waarde van den grond bleek
bij publieke verkoopingen in den regel een
derde te zijn gedaald. Deze omstandigheid
deed vele zoogenaamde »eigenaren" naar den
kelder gaan. In het bezit van een f 20,000
of daaromtrent, werd »in den duren tijd, toen
't als van zelve ging," geld genegotieerd en
eene plaats gekocht voor f 70,000 à f 80,000
en in vele gevallen - omdat men 't met de
bestaande niet meende te kunnen doen - werd
dadelijk na den koop eene nieuwe kapitale
boerenhuizing gebouw van f 10,000 tot f 15,000.
Met den teruggang in waarde, verloor de
»eigenaar precies hetgeen hij zelve aan het
goed te zeggen had en - had daardoor da-
delijk opgehouden eigenaar te zijn. Menig
boerenzoon, voor eenige jaren in goeden doen,
is daardoor arm geworden en van de »plaats
verhuisd in eene arbeiderswoning.

 Die teruggang van zaken bracht als tweede
gevolg dadelijk met zich, dat het bouwen ge-
staakt werd. Timmerlieden, behangers, ver-
wers c. a. maakten dan ook slechte zaken en
handelsreizigers uit Holland, die voorheen Fries-
land juist soliede vonden, getuigden als uit
éénen mond, dat 't er tegenwoordig leelijk
was en 't geld er o ! zoo vast zat.

 Wie dacht er dan onder zulke omstandig-
heden ook aan het bouwen van nieuwe boe-
renplaatsen (hofsteden, als men elders zegt?)
De heeren Poppes, van Balk, schijnen echter
van de toekomst betere dingen te verwachten.
Onder hunne eigendommen is er eene zathe
en landen in het Workumerveld, thans be-
woond en gebruikt door den heer J. Smits.
 
 Deze zal nu gesplitst worden en onlangs
had de aanbesteding plaats van den bouw
van twee nieuwe boerenhuizingen. Wanneer
men in aanmerking neemt, dat dit werk is
gegund aan den heer  D. K. Wielinga, te Ids-
kenhuizen, voor eene som van f 53,274, dan
zal men begrijpen, dat die woningen soliede
kunnen zijn en weder aan vroegere dagen
herinneren. Een andere zaak van belang is,
dat de eigenaar van de Workumer-, Parre-
gaster- en Makkumer-Meerpolders tegen 26
Januari e. k. wenscht aan te besteden het
bouwen van zes boerderijen met veestalling, etc.
(waarvan drie Noord- en drie Zuid-Hollandsch
model), benevens annex aan een der laatsten
eene Heerenhuizinge, bevattende beneden zeven
en boven vijf kamers.

 Dit alles gevoegd bij den arbeid van den
spoorweg Sneek-Stavoren, den bouw der sta-
tions, de verhooging en verzwaring van de
provinciale zeeweringen, doet met allen grond
veronderstellen, dat Frieslands Zuidwesthoek,
het jaar 1884 in opgewekte stemming zal tegen-
gaan, want arbeid geeft brood en wekt leven !

Mei de "zathe en landen in het Workumerveld" wurdt de Sint Ursela-pleats bedoeld. Dit jier sil dizze âlde pleats ferfongen wurde troch twa nije Sint Ursela-pleatsen (no bewenne troch de famyljes Hingst en Jellesma). Jentsje Smits mocht kieze hokker pleats oft er ha woe: hy keas dy fan hjoed-de-dei de famylje Hingst. Jentsjes frou Abeltje D. Hoekstra sil de nije pleats spitigernôch net mear bewenje, op 13 augustus dit jier komt hja te ferstjerren, noch mar 25 jier en 7 moanne âld.
          

    L.L. KETELAAR
                   en Echtgenoot wenschen Familie en Vrien-
                   den een gezegend Nieuwjaar.
                     Heidenschap, 1 Jan. 1884.

Liuwe Liuwes Ketelaar en syn frou Tsjitske Sytses Dykstra wenje op de pleats fan Bauke en Jouke Kampen.

  Aan de Openbare lagere School in 't
Heidenschap (hoofd de heer R. ZIJLSTRA)
wordt gevraagd eene
HELPSTER
bij het Onderwijs in de Nuttige Hand-
werken, op eene jaarwedde van ¦ 75.
 Brieven franco aan den BURGEMEES-
TER VAN van Workum vóór 5 Januari 1884.

Op 21 augustus o.s. sil de rie beslute juffer R.T. de Cock te beneamen.
Oer tsien jier sille wy har namme wer tsjin komme, mar dan as de frou fan master Zylstra


út de Friso fan sneon 12 jannewaris 1884:

    Zandschippers
gevraagd, van Rijs naar 't Heidenschap,
door Gebr. W I E L I N G A  te Idskenhuizen

Dit sil grif sân west hawwe foar de twa nije Ursela-pleatsen.


út de Friso fan woansdei 23 jannewaris 1884:

VERSLAG van het behandelde ter Openbare Vergadering van den RAAD
der gemeente WORKUM, gehouden 17 Januari '84, 's avonds 7 uur.

...VI. Alsvoren betreffende het getal der scholen,
de leervakken en de jaarwedden van het onderwij-
zend personeel voor het lager onderwijs.

Nadat door den Secretaris is voorgelezen eene
missive van hh. Ged. St. benevens een schrijven
van den heer Schoolopziener, houdende eenige be-
denkingen tegen de ingezonden verordening,
leest ZEd. nog voor het advies of voorstel van
B. en W.

 B. en W. stellen daarbij voor de jaarwedde van
het hoofd der school in het Heidenschap te bepa-
len op f 750, en zulks met het oog op gelijke
jaarwedde die den onderwijzer aan gelijke school
in de gemeente Hem. Old en Noordw geniet.
...In rondvraag gebracht, wordt dit voorstel aan-
genomen met 10 tegen 1 stem, die van den heer
Van Dijk.

...VIII. Bouw eener school met onderwijzerswo-
ning in het Heidenschap.

 De VOORZ. Wij hebben hier ter tafel 2 kaar-
ten en 2 bestekken, voor tot de behandeling van
dit punt over te gaan wensch ik de verg. voor een
kwartier te sluiten.
 De heer GAASTRA.  U bedoelt zeker te schorsen.
 De VOORZ. Ja, ik schors de verg. voor een
kwartier of 20 minuten, 't kan ook wel even lan-
ger duren, 't is maar voor 't nazien der stukken.
 Na heropening der verg. doet de Secretaris lec-
ture van 't rapport der Commissie en 't advies
van B. en W., waaruit blijkt dat er twee plannen
bestaan, 't eerste is begroot op f 9094,81
         't tweede ,,    ,,     ,, - 8499,865
B. en W. beschouwen het laatste plan het wen-
schelijkste, en stellen voor dat aan te nemen en
het tegenwoordig schoolgebouw en onderwijzerswo-
ning aan de publieke dienst te onttrekken en te
amoveeren.
 Zonder discussie met algemeene stemmen aan-
genomen.
De âlde skoalle en it skoalhûs fan 1822 sille dus ôfbrutsen wurde. Dat betsjut dat it skoalhûs, dat der hjoed-de-dei noch altiten stiet (Ursuladyk 1), pas fan 1884 is. R.M. v.d. Weide fan Wûns sil de skoalle en it skoalhûs foar f 7.277,- bouwe. It Ryk sil f 2.550,- subsydzje jaan. De âlde gebouwen waarde taksearre op in bedrach fan f 1.020,-. Omdat de gemeente H.A.N. in nije skoalle op Brânburren bout, ferkeapet hja har part (in tredde) fan de 'Ursula-skoalle" oan Warkum foar f 300,-    


út de Friso fan sneon 26 jannewaris 1884:

  WORKUM.       Als eene bijzonderheid wordt
ons medegedeeld, dat voor een paar dagen een
otter gevangen is, door Jan Arends Bergsma,
in zijn schakel in de Zandmeer. Als men
daarbij bedenkt welk een groote vijand de
otter is van de visschers, wijl hij hen door het
vernielen hunner netten belangrijke schade toe-
brengt , dan voorzeker mag men den vangst van
Bergsma wel eene buitengewone noemen.
   .   
út de Friso fan woansdei 30 jannewaris 1884:

VERGADERING van den RAAD der gemeente HEMELUMER OLDEPHAERT
EN NOORDWOLDE, op Zaterdag den 12 Januari 1884, des voormiddags ten 10 ure.

...II. Mededeelingen en Voorstellen.
Wordt medegedeeld:
...d. een schrijven van B. de Jong, te Grouw, hou-
dende bericht, dat hij zijne benoeming tot onder-
wijzer in 't Heidenschap niet aanneemt;

...III. Benoeming van een onderwijzer, hoofd der
gemeenteschool voor lager onderwijs in 't Heiden-
schap onder Nijega.
 Alvorens tot de benoeming over te gaan, wordt
gelezen eene missive van den districts schoolopzie-
ner te Heerenveen, waarbij wordt bericht, dat
ZEd. geene nieuwe oproeping voor deze betrekking
noodig acht, maar de keuze van den gemeente-
raad zich kan bepalen tot een der overige op de
voordracht geplaatsten. De voordracht en de ove-
rige betrekkelijke stukken worden tevens weder
ter tafel gebracht en voor zoover noodig opnieuw
medegedeeld.
 De Voorzitter benoemt tot stemopnemers voor
de in deze zitting te houden stemming de hh.
A. Bajema en G. M. Salverda.
 De uitslag der hierop gevolgde stemming is, dat
de heer Gorter acht en de heer Bijkersma twee
stemmen bekomt, terwijl een stembriefje blanco
was, zoodat de heer Hendrik Gorter, onderwijzer
te Oosterlittens is benoemd tot onderwijzer, hoofd
der school in 't Heidenschap.

Op 4 maart wurdt de skoalle op Brânburren iepene. 48 Learlingen besykje dizze skoalle. Aaltsje Ages Feenstra wurdt as "helpster" oansteld.


út de Friso fan woansdei 20 febrewaris 1884:

  WORKUM.  Heden (Dinsdag)middag is de
e e r s t e   l o c o m o t i e f  over de ijzeren spoor-
baan langs de plaats onzer inwoning gesnord.
Wij hebben de vijandin van kromme wegen,
dat symbool van vooruitgang een hartelijk
»welkom!" toegeroepen. Moge ze spoedig op
gezette tijden hier verschijnen en in haar ge-
volg veel goeds voor Workum medebrengen.
  Dat zij zoo!


út de Friso fan woansdei 27 febrewaris 1884:

  BOEREBOELGOED
in het Heidenschap onder Workum
 op Woensdag den 5 Maart 1884.
 De Notaris K. TJEBBES , te Workum,
zal op bovengenoemde datum, des voor-
middags 10 uur, ten huize van H. Roos-
je, publiek wat de posten boven de ƒ 50
betreft op 6 maanden crediet, tegen so-
liede borgstelling, bij boelgoed verkoopen:

            Een uitmuntend, gezond BE-
           SLAG VEE, bestaande in 38
Hoornbeesten, waaronder: 28 melke,
kalve en vare koeien, 9 hokkelingen en
1 stier, 19 schapen, waaronder vole en
guste, eenige zuipkalveren en 1 best werk-
paard, dat goed karnen kan.
  Eenige BOEREGEREEDSCHAPPEN,
als: 4 beste hooiwagens, karn met toe-
behooren, 12 koperen aden, 15 dito em-
mers, 4 houten dito, 2 melkvaten, kal-
vertroggen, emmerbank, booitzen, ponters,
kret met planken, lantaarns, paardetuig,
touwwerk enz.
  Voorts: een BED met toebehooren,
KLOK en hetgeen verder ter verkoop zal
worden aangeboden.
  Op de Zathe is geen gelegenheid tot
stalling. Bij slecht weder kunnen de
Koeijen tot den volgenden dag op de
Zathe blijven staan.


út de Friso fan woansdei 5 novimber 1884:

              VERGADERING van den RAAD der
              gemeente HEMELUMER  OLDEPHAERT
              EN  NOORDWOLDE, op Zaterdag den
              18 October 1884, des voormiddags
              ten 10 ure.
  Voorzitter de Burgemeester.
  Tegenwoordig alle leden.
  Punten van behandeling
...
  VI.  Adres van C. Kuipers c. s., te Nijega in 't
Heidenschap, houdende verzoek om verbetering
van een voetpad aldaar.

  Van dit adres geschiedt voorlezing. Daarbij
wordt verzocht, het pad op den polderdijk door
de zoogenaamde Brandburen door het leggen eener
bestrating van ,,het lokaal" tot ,,de draai" te ver-
beteren.
  B. en W. adviseren, het verzoek in zooverre toe
te staan, dat het pad van ,,het lokaal" tot de grens
van Workum zal worden verbeterd ten koste van
de gemeente, onder voorwaarde, dat de particu-
lieren over wiens eigendommen het pad loopt,
hetzelve voortaan ten eigen koste zullen moeten
onderhouden en de stekken op den polderdijk,
voor zoover zij om de dierschutting niet kunnen
worden verplaatst of weggenomen, van draaibare
hekjes worden voorzien, doch dezelve overigens
van het verbeteren voetpad worden weggeruimd
en in rechte richting langs de huizen worden ge-
plaatst.
  Na eenige discussiën wordt met algemeene stem-
men overeenkomstig dit advies besloten.
  Daar de gevoelens  uiteenloopen over de vraag,
of het pad zal worden verbeterd door het aanleg-
gen eener bestrating of van een grindpadje brengt
de Voorz. dit vervolgens in rondvraag, waarop
met acht tegen drie stemmen tot begrinding wordt
besloten. Tegen stemden de hh. Molenaar, Van
der Meulen en Salverda, daar deze zich voor het
maken eener bestrating verklaarden.
  Op voorstel van den heer Schrale wordt alge-
meen besloten, tevens aan adressanten te berich-
ten, dat de Raad ook genegen is, om inplaats van
een grindpadje over dezelfde lengte eene bestrating
te doen maken van klinkert op hun kant, indien in
de kosten daarvan door hen gezamelijk f 100
wordt bijgedragen, met behoud overigens van de-
zelfde voorwaarden.


út de Friso fan woansdei 17 desimber 1884:

         VERGADERING  van den RAAD der
         gemeente HEMELUMER  OLDEPHAERT
         EN NOORDWOLDE, op Zaterdag den
         29 November 1884, des voormiddags
         ten 10 ure.
Voorzitter de Burgemeester
Afwezig de heer Salverda
Punten van behandeling:
...II. Mededeelingen.
 Wordt medegeeld:
...b. dat C. Kuipers te Nijega in 't Heidenschap,
heeft aangenomen aldaar door Brandburen een
pad van oud bakklinkert te leggen, ter breedte
van 60 centimeters en bovendien aan weerskanten
twee kantlagen van mop, voor de som van f 153;...